بنا بر اين مجاهد في سبيل الله تا به مرتبهء احسان نرسد نتواند بر سبل هدايت الهيّه دست يابد . از حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله سؤال كردند كه معنى احسان چيست ؟ فرمود : ان تعبد الله كأنّك تراه ، و ان لم تكن تراه فإنّه يراك . « 1 » يعنى : بايد انسان چنان خداى را عبادت كند كه او را ببيند و اگر بدين كيفيّت قادر بر عبادت او نباشد در مرحلهء متأخّر چنان خداى را عبادت كند كه گوئى خداى او را مىبيند . تا هنگامى كه اسلام اكبر سالك به ايمان اكبر نرسيده فقط گاه‌وبيگاه بر او حال احسان دست داده و عبادات را با شوق و رغبت و ميلى وافر انجام مىدهد امّا وقتى كه به ايمان اكبر رسيد از حال احسان به ملكهء محسنين مىرسد . در اين موقع جزئيّات و كلّيّات افعال سالك از سرچشمهء شوق و ميل و رغبت آب خورده همه را به طيب خاطر اتيان مىكند ، زيرا در اين موقع ايمان به روح سرايت كرده و چون روح سلطان و فرمانفرماى جميع اعضاء و جوارح است همه را به كار خود وامىدارد و كار بر همه سهل و آسان مىگردد ، همهء آنها منقاد و مطيع روح بوده و دقيقه‌اى از آنات از اطاعت او سر باز نمىزنند . خداوند تبارك و تعالى در حقّ

--> ( 1 ) - [ آن‌چنان خدا را بپرستى كه گويا او را مىبينى ، و اگر اين توان در تو نيست كه او را ببينى ، اين‌طور پرستش كن كه او تورا مىبيند ] .